Baltische Staten

Algemeen

De Baltische Staten zijn de landen aan de oostkust van de Oostzee. Van noord naar zuid liggen Estland, Letland en Litouwen. De Baltische landen hebben naast hun ligging en hun vergelijkbare grootte gemeen dat ze zich alle drie aan het eind van de Eerste Wereldoorlog losmaakten van de Sovjet-Unie, die toen net ontstaan was. In het Molotov-Ribbentroppact van 1939 kwamen nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie overeen dat de Baltische staten opnieuw in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie kwamen. In juni 1940 werden ze door de Sovjets bezet, maar in 1991 opnieuw onafhankelijk.

Er zijn echter ook veel verschillen. Litouwen is overwegend rooms-katholiek en was ooit de kern van een groot rijk. Het had een grote Poolse inbreng. Estland en Letland (met uitzondering van Letgallen) zijn protestants, en hadden eeuwenlang te maken met een Duitse elite. Wel zijn dit twee vormen van westers christendom, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Russisch-orthodoxe Kerk die tot het oosters christendom behoort. Hierdoor horen de Baltische staten cultureel gezien bij het Westen. Taalkundig staan de Letten en de Litouwers dicht bij elkaar, zij spreken Baltische talen. De Esten spreken echter, evenals de Finnen en Hongaren, een Finoegrische taal.

Estland

Estland is een overwegend vlak land, waarvan de noordkust echter op veel plaatsen steil uit zee oprijst, en dat in het zuidoosten overgaat in heuvelland. De hoofdstad van Estland is Tallinn. De oude stad bestaat uit twee gedeelten: de Domberg (Toompea), waar de adel en de geestelijkheid woonde, en de benedenstad. De meeste bezoekers aan Tallinn komen voor de oude binnenstad (Vanalinn). De Hanze heeft de geschiedenis en het uiterlijk van Tallinn zeer bepaald: de binnenstad telt vele koopmanshuizen en pakhuizen uit deze tijd. De binnenstad is geheel ommuurd, en deze stadsmuur is voorzien van een groot aantal pittoreske torens. Net als in sommige Nederlandse steden hebben torens en poorten er bijnamen: een van de verdedigingstorens heet Kiek in de Kök (Kijk in de Keuken in het Laagduits, de taal van de Hanze). Verder zijn er de toren Lange Herman (Pikk Hermann) en de poort Dikke Margareta (Paks Margareeta).

Letland

De hoofdstad, grootste stad en het politiek-economisch centrum van Letland is Riga. Meer dan een derde van de Letse bevolking is er woonachtig. De stad ligt aan de Golf van Riga en aan weerszijden van de Westelijke Dvina. De stad is gesticht in 1201 en was een Hanzestad. De historische binnenstad van Riga (Vecrīga) is UNESCO-Werelderfgoed, vanwege haar jugendstil/art nouveau en 19e-eeuwse houten architectuur[20]. Samen met het Zweedse Umeå zal Riga in 2014 de titel Culturele Hoofdstad van Europa dragen. In de stad werden onder andere de NAVO-top van 2006, het Eurovisiesongfestival 2003 en het Wereldkampioenschap ijshockey 2006 gehouden. De Europese toezichthouder voor elektronische communicatie (BEREC) van de Europese Unie is gevestigd in Riga. De luchthaven van Riga is grootste van de drie Baltische landen. Riga wordt gezien als een wereldstad.

Litouwen

Anders dan Letland en Estland was Litouwen ooit een machtig land, dat zelfs tot de Zwarte Zee reikte. De twintigste eeuw verliep grotendeels onder Russisch resp. sovjetbewind, waarvan het zich op 11 maart 1990 als eerste Baltische land definitief ontdeed. Op 1 mei 2004 is het land toegetreden tot de Europese Unie. De hoofdstad Vilnius heeft op de linkeroever van de Neris een grote historische binnenstad met een wirwar van kleine straatjes en meer dan veertig kerken. Dit 360 ha grote gebied staat sinds 1994 op de Werelderfgoedlijst. De barok is er de overheersende bouwstijl.